Sokrates Kimdir? | Hayatı, Felsefesi ve Ölümü – Antik Yunan’ın Bilge Filozofu
Sokrates Kimdir?
Sokrates (MÖ 469 – MÖ 399), Antik Yunan’ın ve tüm Batı felsefesinin en önemli filozoflarından biridir. Atina’da doğmuş ve yaşamını burada sürdürmüştür. Yazılı eser bırakmamış, fikirleri öğrencileri özellikle Platon ve Ksenofon tarafından aktarılmıştır.
Sokrates’in Hayatı
Sokrates, Atina’da mütevazı bir ailede dünyaya gelmiştir. Babası heykeltıraş Sofroniskos, annesi ebe Fenarete’dir. Gençliğinde askerlik yapmış, Atina’nın savunmasında yer almıştır.
Hayatının büyük bölümünü Atina sokaklarında insanlarla tartışarak, sorgulayarak geçirmiştir. Para karşılığı ders vermemiş, bilgiyi herkes için ulaşılabilir görmüştür.
Sokrates’in Felsefesi
Sokrates’in temel amacı insanlara “bildiklerini sandıkları şeyleri gerçekten bilip bilmediklerini” sorgulatmaktır.
Öne çıkan görüşleri:
• “Sorgulanmamış hayat yaşanmaya değmez.”
• Bilginin kaynağı akıldır
• Erdem bilgiyle mümkündür
• İnsan kötülüğü bilerek yapmaz
Sokratik Yöntem (Sorgulama Yöntemi)
Sokrates’in en ünlü yöntemi soru-cevap yoluyla karşısındakini düşünmeye zorlamasıdır.
Bu yöntemde:
• Kişinin çelişkileri ortaya çıkarılır
• Gerçek bilgiye adım adım ulaşılır
• Ezber değil, düşünme teşvik edilir
Bugün modern eğitim sistemlerinde hâlâ kullanılmaktadır.
Sokrates ve Platon İlişkisi
Sokrates’in en ünlü öğrencisi Platon’dur. Sokrates’in düşüncelerinin büyük kısmı Platon’un diyalogları sayesinde günümüze ulaşmıştır.
Platon, hocasını felsefe tarihinin merkezine yerleştirmiştir.
Yargılanması ve Ölümü
Sokrates, Atina mahkemesinde:
• Gençleri yoldan çıkarmak
• Devletin tanrılarına inanmamak
suçlamalarıyla yargılanmıştır.
Savunmasında geri adım atmamış, fikirlerinden vazgeçmemiştir. Sonunda idama mahkûm edilmiş ve baldıran zehri içerek hayatına son vermiştir.
Ölürken söylediği sözler, felsefe tarihine geçmiştir.
Sokrates’in Felsefeye Katkıları
• Ahlak felsefesinin temellerini atmıştır
• Eleştirel düşüncenin öncüsüdür
• Diyalog ve sorgulama geleneğini başlatmıştır
• Batı düşüncesini derinden etkilemiştir
Sokrates’in Günümüze Etkisi
Bugün hukuk, eğitim, psikoloji ve felsefe alanlarında Sokrates’in sorgulayıcı yöntemi temel alınmaktadır.
Özgür düşüncenin ve ifade özgürlüğünün sembol isimlerinden biridir.
Kısa Bilgiler
Doğum: MÖ 469 – Atina
Ölüm: MÖ 399 – Atina
Akım: Antik Yunan Felsefesi
Ünlü Sözü: “Bildiğim tek şey, hiçbir şey bilmediğimdir.”
Sonuç:
Sokrates yalnızca bir filozof değil, düşünmenin ve sorgulamanın simgesidir. Onun mirası, insanlık var oldukça yaşamaya devam edecektir.
