- Katılım
- 17 Tem 2023
- Mesajlar
- 19,306
- Çözümler
- 1
- Tepki puanı
- 5,749
- Puanları
- 113
- Konum
- ab inferno
- Cinsiyet
- Kadın
Onun hikâyesi alkışlarla başlamadı... Yasaklarla, korkularla, kaçışlarla ve inatla yazıldı...
1902 yılında İstanbul'un Kadıköy semtinde dünyaya geldi Afife Jale. Daha çocuk yaşlarda dedesi Doktor Sait Paşa'nın götürdüğü tiyatrolarda sahnenin büyüsüne kapıldı. O günlerde başlayan hayranlık, ileride hayatının en büyük mücadelesine dönüşecekti.
Babası tiyatroya karşıydı. Annesi ise kızının hayalini destekledi. Afife, bütün engellere rağmen vazgeçmedi ve 1918 yılında Darülbedayi'nin kabul ettiği ilk Müslüman Türk kadın öğrenciler arasında yer aldı. Fakat asıl sınav, okulun kapısından içeri girmek değil; toplumun önyargılarıyla mücadele etmekti.
1920 yılında Kadıköy'deki Apollon Tiyatrosu'nda sahneye çıktığında, gerçek adını kullanmak yerine "Jale" adını tercih etti. Böylece Türk tiyatro tarihinde profesyonel olarak sahneye çıkan ilk Müslüman Türk kadın oyuncu olarak tarihe geçti.
Ancak alkışlarla birlikte baskılar da geldi. Oyunlar sırasında polis baskınları yapılıyor, Afife Jale çoğu zaman kulislerden ve arka kapılardan kaçırılıyordu. Rivayetlere göre tiyatro çalışanlarının yardımıyla defalarca yakalanmaktan kurtuldu. Buna rağmen sahneye çıkmaktan vazgeçmedi.
1921 yılında sahneye çıkması resmî olarak yasaklandı ve Darülbedayi ile yolları ayrıldı. Fakat onun verdiği mücadele unutulmadı.
Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte gerçekleştirilen toplumsal ve hukukî reformlar sayesinde Müslüman Türk kadınlarının sahneye çıkmasının önündeki engeller büyük ölçüde ortadan kalktı. Afife Jale de yeniden turnelere çıktı, Anadolu'nun birçok şehrinde tiyatro oynadı.
Onun cesareti, kendisinden sonra gelen pek çok kadın sanatçıya ilham verdi. Bedia Muvahhit, Şaziye Moral ve daha nice isim, artık daha özgür bir sahnede yer alabildi. Afife Jale, bu değişimin en önemli öncülerinden biri olarak anılmaya başladı.
Ne var ki hayat ona başka bir sınav daha hazırlamıştı. Şiddetli baş ağrılarını dindirmek için başlayan morfin tedavisi zamanla bağımlılığa dönüştü. Sahne ışıkları yavaş yavaş uzaklaştı.
Bestekâr Selahattin Pınar ile evlendi. Ancak sağlık sorunları ve bağımlılık, evliliklerini de derinden etkiledi. Bir zamanlar alkışlarla dolan hayatı, giderek sessizliğe büründü.
24 Temmuz 1941'de, henüz 39 yaşındayken hayata veda etti.
Ardında yalnızca bir tiyatro hikâyesi bırakmadı. O, korkuya rağmen sahneye çıkan ilk adımın simgesi oldu. Bugün sahneye özgürce çıkan her kadın oyuncunun hikâyesinde, Afife Jale'nin cesaretinden bir iz vardır.
1902 yılında İstanbul'un Kadıköy semtinde dünyaya geldi Afife Jale. Daha çocuk yaşlarda dedesi Doktor Sait Paşa'nın götürdüğü tiyatrolarda sahnenin büyüsüne kapıldı. O günlerde başlayan hayranlık, ileride hayatının en büyük mücadelesine dönüşecekti.
Babası tiyatroya karşıydı. Annesi ise kızının hayalini destekledi. Afife, bütün engellere rağmen vazgeçmedi ve 1918 yılında Darülbedayi'nin kabul ettiği ilk Müslüman Türk kadın öğrenciler arasında yer aldı. Fakat asıl sınav, okulun kapısından içeri girmek değil; toplumun önyargılarıyla mücadele etmekti.
1920 yılında Kadıköy'deki Apollon Tiyatrosu'nda sahneye çıktığında, gerçek adını kullanmak yerine "Jale" adını tercih etti. Böylece Türk tiyatro tarihinde profesyonel olarak sahneye çıkan ilk Müslüman Türk kadın oyuncu olarak tarihe geçti.
Ancak alkışlarla birlikte baskılar da geldi. Oyunlar sırasında polis baskınları yapılıyor, Afife Jale çoğu zaman kulislerden ve arka kapılardan kaçırılıyordu. Rivayetlere göre tiyatro çalışanlarının yardımıyla defalarca yakalanmaktan kurtuldu. Buna rağmen sahneye çıkmaktan vazgeçmedi.
1921 yılında sahneye çıkması resmî olarak yasaklandı ve Darülbedayi ile yolları ayrıldı. Fakat onun verdiği mücadele unutulmadı.
Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte gerçekleştirilen toplumsal ve hukukî reformlar sayesinde Müslüman Türk kadınlarının sahneye çıkmasının önündeki engeller büyük ölçüde ortadan kalktı. Afife Jale de yeniden turnelere çıktı, Anadolu'nun birçok şehrinde tiyatro oynadı.
Onun cesareti, kendisinden sonra gelen pek çok kadın sanatçıya ilham verdi. Bedia Muvahhit, Şaziye Moral ve daha nice isim, artık daha özgür bir sahnede yer alabildi. Afife Jale, bu değişimin en önemli öncülerinden biri olarak anılmaya başladı.
Ne var ki hayat ona başka bir sınav daha hazırlamıştı. Şiddetli baş ağrılarını dindirmek için başlayan morfin tedavisi zamanla bağımlılığa dönüştü. Sahne ışıkları yavaş yavaş uzaklaştı.
Bestekâr Selahattin Pınar ile evlendi. Ancak sağlık sorunları ve bağımlılık, evliliklerini de derinden etkiledi. Bir zamanlar alkışlarla dolan hayatı, giderek sessizliğe büründü.
24 Temmuz 1941'de, henüz 39 yaşındayken hayata veda etti.
Ardında yalnızca bir tiyatro hikâyesi bırakmadı. O, korkuya rağmen sahneye çıkan ilk adımın simgesi oldu. Bugün sahneye özgürce çıkan her kadın oyuncunun hikâyesinde, Afife Jale'nin cesaretinden bir iz vardır.
