Tema Editörü

Görünmez Goril Fenomeni (Seçici Dikkat)

Neşe Palamudu

Platin Üye
Katılım
1 Nis 2025
Mesajlar
6,628
Tepki puanı
997
Puanları
113
Yaş
29
Konum
Isparta
Cinsiyet
Kadın
1/3
Konu Sahibi
Sosyal psikoloji ve bilişsel bilimin en bilinen deneylerinden birinde katılımcılara, beyaz ve siyah tişörtlü iki takımın basketbol topuyla paslaştığı bir video izletilir. Katılımcılardan yalnızca beyaz tişörtlülerin kaç pas yaptığını saymaları istenir. Video sırasında siyah goril kostümlü bir insan sahnenin ortasına yürür, göğsüne vurur ve çıkıp gider.
Deney sonucunda, pasları saymaya odaklanan insanların yaklaşık %50'si devasa gorili hiç fark etmemiştir. Beynimiz, yoğun bir odaklanma anında çevredeki diğer belirgin uyaranları tamamen filtreleyerek adeta "körleştirir
".
 
Bence bu deney, insanın gördüğü her şeyi fark ettiğini sanmasının ne kadar yanıltıcı olduğunu gösteriyor. Aslında gözlerimiz çevremizdeki olayları görse bile beynimiz hepsini aynı anda işlemiyor. Neye odaklandıysak dikkatimizi büyük ölçüde ona veriyor, geri kalanını ise farkında olmadan arka plana atıyoruz.

Üstelik bu durum yalnızca videolardaki gorillerle ilgili değil. Bazen bir insanın bize ne söylediğine o kadar odaklanırız ki asıl anlatmak istediğini kaçırırız. Bazen de bir olayı kendi düşüncelerimize göre yorumladığımız için gözümüzün önündeki ayrıntıları göremeyiz. Hatta haklı olduğumuzu kanıtlamaya çalışırken karşı tarafın haklı olduğu noktaları bile fark etmeyebiliriz.

Belki de bu deneyin en çarpıcı tarafı şu: Bir şeyi fark etmemiş olmamız, onun orada olmadığı anlamına gelmez. Üstelik fark etmediğimizin de farkında olmayabiliriz. Bu yüzden insanın kendi algısına biraz şüpheyle yaklaşması, özellikle de çok emin olduğu konularda, düşündüğünden daha önemli.

Bazen mesele gerçeği görememek değil, gerçeğin yalnızca bir bölümüne bakarken geri kalan her şeyi gördüğümüzü sanmaktır.
 
Milyonlarca yıllık evrimsel geçmişimizde kazandığımız, doğada basit uyaranlar arasında yaşayan insanlığın hayatta kalabilmesi için elzem bir yetenek sanırım. Doğa da gündelik yaşamın bizlere sunduğu fırsatları ve tehlikeleri onlarca gereksiz detay arasından erkenden fark edip onlara odaklanmayı kolaylaştıran da bir unsur.

Fakat günümüz modern dünyasında insanın işleyebileceğinden o kadar fazla bilgi ve uyaran var ediliyor ki bir zamanların doğa da yaşamamız için gereken elzem durumu bir fenomene dönüşüyor. Bu fenomen olarak(bir miktar da kusur) adlandırılan yeteneğimiz evrimsel gelişimimizin çevresel gelişim karşısında yeterince hızlı dönüşüm ve ilerleme kaydedemediğini de gösteriyor.:hi6lal6:
 
Geri
Üst