Türkiye'de gemi veya tekne satın alma ve devir işlemleri, teknenin boyuna, tonajına ve kullanım amacına (özel veya ticari) göre iki farklı sisteme kaydedilir: Bağlama Kütüğü (genellikle küçük ve orta boy özel tekneler/yatlar için) veya Gemi Sicili / Türk Uluslararası Gemi Sicili (TUGS) (büyük ticari gemiler ve büyük yatlar için).
Aşağıda en yaygın durum olan özel tekneler ve bağlama kütüğüne tabi deniz araçları üzerinden gereken belgeler ve ödemeler detaylandırılmıştır:
Aşağıda en yaygın durum olan özel tekneler ve bağlama kütüğüne tabi deniz araçları üzerinden gereken belgeler ve ödemeler detaylandırılmıştır:
1. Gerekli Belgeler
Satış ve devir işlemleri için hem alıcıya hem de satıcıya ait evraklar ile teknenin güncel durumunu gösteren belgeler gereklidir. İşlem genellikle Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı'na bağlı Liman Başkanlıkları üzerinden yürütülür.- Satıcıdan İstenenler:
- Kimlik belgesi aslı ve fotokopisi (Tüzel kişiler için şirket imza sirküleri, ticaret sicil gazetesi, vergi levhası ve faaliyet belgesi).
- Mevcut Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesi (aslı).
- Noter onaylı satış sözleşmesi veya Liman Başkanlığı huzurunda imzalanacak devir beyanı.
- Alıcıdan İstenenler:
- Kimlik belgesi aslı ve fotokopisi (Tüzel kişiler için güncel şirket evrakları).
- Son 6 ay içinde çekilmiş vesikalık fotoğraf.
- Tekne ticari olacaksa vergi levhası ve ilgili oda kaydı.
- Tekneye Ait Görseller ve Bilgiler:
- Teknenin boydan (baştan ve kıçtan) ve yanlardan (iskele/sancak) çekilmiş renkli fotoğrafları.
- Makine/motor seri numarasını gösteren net bir fotoğraf.
2. Hangi Kuruma Başvurulur?
- Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı – Liman Başkanlıkları: Tüm devir, tescil ve ruhsatname basım işlemleri teknenin bağl relacionada olduğu veya işlem yapılmak istenen Liman Başkanlığı aracılığıyla gerçekleştirilir. Başvurular öncelikle dijital ortamda Umurbey Denizcilik Vatandaş Portalı üzerinden başlatılır.
- Noterler: Satış sözleşmesi noter aracılığıyla da yapılabilir; ancak devir ve ruhsat tescilinin resmi olarak işlenmesi için nihai merci Liman Başkanlığıdır.
3. Ne Ödenmeli? Nereye Ödenmeli?
Ödemeler teknenin boyuna ve tescil durumuna göre değişir:- Bağlama Kütüğü Ruhsatname Harcı (Vergi Dairesi):
- Boyu 5 metrenin altında olan tekneler satış ve ruhsat yenileme işlemlerinde harçtan muaftır.
- Boyu 5 metre ve üzerinde olan özel tekneler için alıcı adına vergi dairelerine (veya anlaşmalı bankalara/dijital vergi dairesine) "Bağlama Kütüğü Ruhsatnamesi Harcı" (Vergi Usul Kanunu / 9140 işlem kodu ile) yatırılır.
- Harç, 1 ila 5 yıl arasında değişen süreler için yıllık olarak hesaplanıp peşin ödenir.
- Harç Miktarları (Tekne Boyuna Göre Yıllık):
- 5 – 6.99 metre arası: 5.992,10 TL
- 7 – 8.99 metre arası: 8.560,20 TL
- 9 – 11.99 metre arası: 12.840,20 TL
- 12 – 14.99 metre arası: 25.680,70 TL
- (Daha büyük boylar için kademeli olarak artmaktadır.)
- Değerli Kağıt / Belge Bedeli: Ruhsatnamenin basımı için döner sermaye veya değerli kağıt bedeli gibi ek cüzi ödemeler Liman Başkanlığının yönlendirmesiyle ilgili hesaplara yatırılır.
