Aristoteles Kimdir? | Hayatı, Felsefesi ve Bilime Katkıları
Aristoteles Kimdir?
Aristoteles (MÖ 384 – MÖ 322), Antik Yunan’ın en büyük filozoflarından biridir. Felsefe, mantık, fizik, biyoloji, etik, siyaset ve metafizik alanlarında yaptığı çalışmalarla bilimsel düşüncenin temellerini atmıştır.
Aristoteles’in Hayatı
Aristoteles, Makedonya’nın Stageira kentinde doğmuştur. Genç yaşta Atina’ya giderek Platon’un Akademisi’nde eğitim almıştır. Yaklaşık 20 yıl burada kalmış, daha sonra Büyük İskender’in hocası olmuştur.
Atina’ya döndüğünde kendi okulu olan Lykeion’u (Lise) kurmuştur.
Aristoteles’in Felsefesi
Aristoteles, bilgiyi sadece düşünceyle değil gözlemle de temellendiren ilk büyük filozoftur.
Temel görüşleri:
• Bilgi deney ve akıl yoluyla elde edilir
• Her şeyin bir amacı (telos) vardır
• Varlık madde ve formdan oluşur
• Mutluluk (eudaimonia), erdemli yaşamla mümkündür
Mantık ve Bilimsel Yöntem
Aristoteles, mantık biliminin kurucusu kabul edilir.
Kıyas (öncüllerden sonuç çıkarma) yöntemiyle düşünmeyi sistemleştirmiştir.
Ayrıca bilimsel sınıflandırmanın temellerini atmıştır.
Platon ile İlişkisi
Aristoteles, Platon’un öğrencisi olmasına rağmen birçok konuda hocasından ayrılmıştır.
Platon ideaları savunurken Aristoteles somut dünyayı esas almıştır.
Ünlü sözü:
“Platon dostumdur ama hakikat daha değerlidir.”
Büyük İskender’in Hocası
Aristoteles, Makedonya Kralı II. Filip tarafından oğlu Büyük İskender’in öğretmeni olarak görevlendirilmiştir.
İskender’in dünya görüşü ve liderlik anlayışında Aristoteles’in etkisi büyüktür.
Aristoteles’in Eserleri
Başlıca eserleri:
• Metafizik
• Nikomakhos’a Etik
• Politika
• Poetika
• Organon (mantık kitapları)
• Fizik
Ölümü
Aristoteles, MÖ 322 yılında Euboia Adası’nda hayatını kaybetmiştir.
Atinalıların felsefeye ikinci bir “Sokrates vakası” yaşatmaması için Atina’dan ayrıldığı söylenir.
Aristoteles’in Bilime Katkıları
• Mantığın kurucusu
• Biyolojide ilk sistemli sınıflandırma
• Etik ve siyaset felsefesinin temelleri
• Fizik ve metafiziğin ayrılması
• Bilimsel düşüncenin yapı taşları
Kısa Bilgiler
Doğum: MÖ 384 – Stageira
Ölüm: MÖ 322 – Euboia
Akım: Antik Yunan Felsefesi
Öğrencisi: Büyük İskender
Ünlü Sözü: “İnsanı diğer canlılardan ayıran düşünmesidir.”
Sonuç:
Aristoteles, yalnızca bir filozof değil; bilimi sistemleştiren ve insan düşüncesini yüzyıllarca yönlendiren evrensel bir akıldır.
