Dikkat 12 yaş altındaki çocuğa ötanazi uygulandı

Hollanda’da yürürlüğe giren tartışmalı yasa kapsamında, 12 yaşın altındaki bir çocuğa ilk kez ötanazi uygulandığı açıklandı. Ölümcül hastalığı nedeniyle dayanılmaz acılar çektiği belirtilen çocuk hastanın yaşamına son verilmesi ülkede etik tartışmaları alevlendirirken, savcılık yasal prosedürlerin uygunluğu için geniş çaplı soruşturma başlattı.
Hollanda sağlık sistemi ve tıp dünyası, etik tartışmaların merkezinde yer alan tarihi bir gelişmeye tanıklık ediyor. Ülkede, yakın zamanda genişletilen yasal düzenleme kapsamında 12 yaş altı çocuklarda ilk kez ötanazi vakası resmi olarak kayıtlara geçti. Gelişme, dünya genelinde büyük bir yankı uyandırdı.

Bakanlıktan Parlamentoya resmi bildirim​

Hollanda Sağlık Bakanı Sophie Hermans tarafından parlamentoya sunulan bilgilendirme mektubuna göre, ölümcül bir hastalıkla mücadele eden ve tıbben iyileşme umudu kalmayan çocuk hastanın yaşamı, yasal çerçeve doğrultusunda sonlandırıldı. Bakanlık, çocuğun ve ailesinin haklarını korumak amacıyla vakanın yaş, cinsiyet ve hastalık türü gibi detaylarını kamuoyuyla paylaşmadı. Yaşanan bu ilk vakanın ardından Bölgesel Ötanazi Değerlendirme Komiteleri hem tıbbi süreçleri hem de doktor beyanlarını inceleme altına aldı.

Savcılık soruşturması başlatıldı​

Uygulamanın ardından dosya, tıp etiği ve hukuki uygunluğun denetlenmesi amacıyla savcılığa devredildi. Savcılık soruşturması, operasyonu gerçekleştiren hekimlerin yasal prosedürlere ve katı tıbbi kriterlere uyup uymadığını inceleyecek. Soruşturma sonucunun şeffaf bir şekilde kamuoyuna açıklanacağı belirtilirken, bu hukuki denetim süreci uzmanlar arasında yeni bir tartışma konusu yarattı. Bazı sağlık örgütleri, savcılık incelemelerinin doktorlar üzerinde baskı oluşturabileceğini savunuyor.

Çocuklarda ötanazi yasası hangi şartları kapsıyor?​

Hollanda’da 2024 yılında yürürlüğe giren ötanazi düzenlemesi, daha önce belirli yaş sınırlarına tabi olan uygulamayı genişleterek 1 ila 12 yaş arasındaki çocukları da kapsama dahil etmişti. Yasaya göre bir çocuğa bu uygulamanın yapılabilmesi için şu şartlar aranıyor:

Hastanın tedavi edilemez ölümcül bir hastalığa sahip olması,

Çektiği acının "dayanılmaz ve hafifletilemez" düzeyde olduğunun tıp heyetince onaylanması,

Alternatif hiçbir palyatif bakım veya tedavi seçeneğinin kalmaması,

Ebeveynlerin ve yasal vasilerin kesin onayı.

Hollanda’da ötanazi oranları ve etik tepkiler​

Dünyada 2002 yılında ötanaziyi yasal hale getiren ilk ülke unvanına sahip olan Hollanda'da, resmi verilere göre çarpıcı bir artış gözleniyor. Paylaşılan son raporlara göre ülkede 2025 yılı boyunca 10 binden fazla ötanazi vakası gerçekleşti. Bu sayı, ülkedeki toplam ölümlerin yaklaşık yüzde 6’sına denk geliyor.
Çocukları kapsayan bu son uygulama, Hristiyan kökenli siyasi partiler ve muhafazakar sivil toplum kuruluşları tarafından "yaşam hakkının ihlali" gerekçesiyle sert şekilde eleştirilirken; yasayı savunan kesimler ise bunun acı çeken çocuklar için insani bir hak olduğunu ileri sürüyor.

Dünya'da nadir olsa da bir ilk değil​

Dünyada çocuklara ötanazi veya benzeri tıbbi sonlandırma hakkı tanıyan ülkeler Belçika, Hollanda ve Kolombiya ile sınırlıdır. Dünyanın geri kalan büyük bölümünde (ABD, İngiltere, Almanya, Türkiye vb.) bu uygulama, yaşı ne olursa olsun tamamen yasa dışıdır ve cinayet/yardımlı intihar kapsamında değerlendirilir.

Belçika: Yaş sınırı yok​

Dünyada çocuk ötanazisinde yaş sınırını tamamen kaldıran ilk ve en esnek ülke Belçika olmuştu. Belçika resmi komite raporlarına göre, yasadan kısa süre sonra 9 ve 11 yaşlarında iki çocuğa, ardından da 17 yaşında bir gence yasal ötanazi uygulandığı dünyaya ilan edilmişti.

Hollanda: Groningen Protokolü ile 1 yaş altı​

Hollanda aslında çocuklarda tıbbi yardımlı ölümü en erken başlatan ülkelerden biri. Ülkede uzun yıllardır Groningen Protokolü adı verilen hukuki bir tıp metni yürürlükte.

Bebekler: Bu protokol, 1 yaşın altındaki, ağır hidrosefali, amansız genetik hastalıklar veya yaşama şansı olmayan, çok büyük acılar çeken bebeklerin yaşamının doktorlar ve aile kararıyla sonlandırılmasına izin veriyor.

Not: Son haberdeki çocuk, Hollanda'nın 2024'te yürürlüğe soktuğu ve "1 ila 12 yaş arasındaki çocukları" kapsayan yeni gri alan yasasının ilk vakası oldu.

Kolombiya: 7 yaş ve üzeri​

Katolik nüfusun yoğun olduğu Güney Amerika ülkesi Kolombiya, şaşırtıcı bir şekilde çocuk ötanazisine izin veren nadir ülkelerden biri. Kolombiya Anayasa Mahkemesi, 2017 yılında Sağlık Bakanlığı'na çocuklar için ötanazi kriterlerini belirleme talimatı verdi. 2018'den beri ülkede 7 yaş ve üzerindeki terminal dönemdeki (ölümcül) çocuk hastalara, kendi rızaları ve aile onayıyla bu hak tanınıyor.

Kanada: Tartışmalar sürüyor​

Kanada, MAID (Medical Assistance in Dying) adını verdiği tıbbi yardımlı ölüm sistemini dünyada en geniş uygulayan ülkelerden biri. Şu an için bu hak yalnızca 18 yaş ve üzeri, karar verme yetisine sahip kişilere tanınıyor. Ancak Kanada parlamentosunda "olgun reşit olmayanlar" (mature minors) olarak adlandırılan, karar verme yeteneği gelişmiş çocuk hastaların da bu kapsama alınması için ciddi yasa tasarıları ve hararetli tartışmalar yürütülüyor.