Türkiye'de uçak satın almak ve bunu ulusal sicile kaydetmek (tescil ettirmek), deniz araçlarına kıyasla çok daha sıkı ulusal ve uluslararası havacılık kurallarına tabidir. İşlemler temel olarak Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM), Gümrük Müdürlükleri ve Vergi Daireleri üzerinden yürütülür.
Yurt dışından veya yurt içinden ilk defa Türk Sivil Hava Aracı Siciline tescil ettirilecek bir uçak için gereken belgeler, kurumlar ve ödemeler şu şekildedir:
Yurt dışından veya yurt içinden ilk defa Türk Sivil Hava Aracı Siciline tescil ettirilecek bir uçak için gereken belgeler, kurumlar ve ödemeler şu şekildedir:
1. Gerekli Belgeler (İlk Tescil ve Satın Alma)
Uçağın mülkiyetinin devri ve Türk Sivil Hava Aracı Siciline kaydedilmesi için hazırlanması gereken temel evraklar şunlardır:- Temel Sözleşmeler ve Hukuki Belgeler:
- Noter onaylı Satış Sözleşmesi ve Devir Senedi (Bill of Sale). Eğer belgeler yabancı dilde ise noter onaylı Türkçe tercümesi ve taraflara ait Apostilli yetki belgeleri.
- Sözleşmeden doğan Damga Vergisi ödeme makbuzu.
- Taraflara ait imza sirküleri.
- İthalat ve Teknik Belgeler (Yurtdışından Alımda):
- Uçağın eski ülkesindeki sicilden düşürüldüğünü gösteren Tescilden Terkin Belgesi (De-registration).
- İhracatçı ülkenin havacılık otoritesince verilen Export Sertifikası.
- Gümrük Müdürlüğü'nün SHGM'ye hitaben yazdığı kati ithal yazı aslı ve Gümrük Giriş Beyannamesi.
- Uçağın Maximum Take-Off Weight (Maksimum Kalkış Ağırlığı - MTOW) değerini gösteren Uçuş El Kitabı (AFM) ilgili sayfası.
- Uçağın gövdesinde yeni Türk tescil işaretini (TC-...) ve bayrağı gösteren önden ve yandan çekilmiş fotoğrafları.
- Geçerli Uçuşa Elverişlilik Sertifikası.
- Kurumsal Formlar:
- SHGM Tescil Müracaat Formu ve başvuru dilekçesi.
2. İlgili Kurumlar ve Yapılacak İşlemler
- Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü (SHGM): Uçağa tescil işareti rezervi yapılması, teknik uygunluk yazısının alınması, uçağın sicile kaydedilmesi ve Uçak Tescil Sertifikası'nın düzenlenmesi için ana yetkili kurumdur.
- Gümrük Müdürlükleri: Uçağın Türkiye'ye girişi sırasında kati veya geçici gümrükleme, ithalat ve gümrük vergilerinin ödenmesi süreçleri yürütülür.
- Vergi Daireleri: Satış sözleşmesi üzerinden doğan damga vergisi ve uçağın ithalatına ilişkin KDV, Gümrük Vergisi gibi mali yükümlülükler vergi dairelerine ödenir.
- Sigorta Şirketleri: Uçak adına "Üçüncü Şahıs Mali Mesuliyet Sigortası" yaptırılması zorunludur.
3. Ne Ödenmeli? Nereye Ödenmeli?
- Damga Vergisi (Vergi Dairesi): Uçak alım-satım sözleşme bedeli üzerinden hesaplanan oran doğrultusunda ilgili vergi dairesine yatırılır ve makbuzu SHGM'ye sunulur.
- Gümrük Vergileri ve KDV (Ticaret Bakanlığı / Gümrük Vezneleri): Uçağın taban fiyatı/faturası üzerinden, menşei ülkesine ve ithalat rejimine göre değişen gümrük vergileri ile Katma Değer Vergisi (KDV) ödenir. (Not: Ticari havayolu işletmelerine veya belirli şartları sağlayan kurumlara yönelik bazı muafiyetler veya istisnalar uzman mali müşavirler eşliğinde incelenmelidir).
- SHGM Hizmet Tarifesi Bedelleri (SHGM Döner Sermaye Hesabı): Sicile ilk kayıt, tescil sertifikası basımı, tescil işareti tahsisi ve teknik incelemeler için her yıl Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yayımlanan Hizmet Tarifesi ücretleri kurumun resmi hesabına yatırılır. (Bu ücretler uçağın sınıfına ve kalkış ağırlığına - MTOW - göre değişkenlik gösterir).
