Kafka’nın “Dava” ile beraber en ünlü eserlerinden. Hikaye Gregor Samsa’nın bir sabah böcek olarak kalkmasıyla başlar. 1915’li yıllarda yazıldığı için o dönemin sosyolojisini bize betimlese de güncelliğini korumakta ve günümüze uyarlanabilmektedir. Özellikle sanayileşmenin hızlanmasıyla yaşanan değişimi ele alır. Aniden değişen sosyal ilişkiler, toplumsal yapı, tüketim tercihleri vs nedeniyle modern topluma dair bir yabancılaşma yaşar. “Yabancılaşma” eserin alt metnidir. Bunun bir örneği kitabın şu parafında görebiliriz;
Eserde betimlenecek önemli olgulardan biri de Gregor’un böceğe dönüşmesinden ilk başlarda rahatsızlık duymamasıdır. Ta ki işini kaybedeceği korkusu bünyesine yerleşene kadar. Bir tür kapitalizm eleştirisi de denebilir. Çünkü bakması ile yükümlü olduğu aile bireyleri vardı ve bu haliyle işsiz kalacaktı. Patronları için ise önemli olan işe vaktinde gelmesi ve verimli olmasıydı. Yani Gregor böceğe dönüştüğü için değil, bu haliyle verimli olamayacağını düşündükleri için işini kaybetme tehlikesi olduğunu anlatmaya çalışır. Değinecek çok başka noktalar olsa da daha fazla uzatmamak adına Fransız filozof Gabriel Marcel’in buna dair önemli bir anektodunu da paylaşarak bitirmiş olayım;
“Modern toplumlarda, insan yerine getirdiği fonksiyonu ile özdeştirilmektedir. İnsanın değeri, yaptığı işe eşdeğer görülerek onun insan olarak ontolojik itibarı göz ardı edilmektedir. Bu nedenle insan, sadece toplumun fonksiyonel parçaları olarak kavramlaştırılmıştır.”
Eserde betimlenecek önemli olgulardan biri de Gregor’un böceğe dönüşmesinden ilk başlarda rahatsızlık duymamasıdır. Ta ki işini kaybedeceği korkusu bünyesine yerleşene kadar. Bir tür kapitalizm eleştirisi de denebilir. Çünkü bakması ile yükümlü olduğu aile bireyleri vardı ve bu haliyle işsiz kalacaktı. Patronları için ise önemli olan işe vaktinde gelmesi ve verimli olmasıydı. Yani Gregor böceğe dönüştüğü için değil, bu haliyle verimli olamayacağını düşündükleri için işini kaybetme tehlikesi olduğunu anlatmaya çalışır. Değinecek çok başka noktalar olsa da daha fazla uzatmamak adına Fransız filozof Gabriel Marcel’in buna dair önemli bir anektodunu da paylaşarak bitirmiş olayım;
“Modern toplumlarda, insan yerine getirdiği fonksiyonu ile özdeştirilmektedir. İnsanın değeri, yaptığı işe eşdeğer görülerek onun insan olarak ontolojik itibarı göz ardı edilmektedir. Bu nedenle insan, sadece toplumun fonksiyonel parçaları olarak kavramlaştırılmıştır.”
